Twee soorten kippen: leghennen en vleeskippen

Op onze boerderij houden we twee soorten kippen: leghennen en vleeskippen. Beide houden we op een manier die duidelijk anders is dan in de gangbare pluimveehouderij, en ook anders dan veel biologische systemen. Wij richten ons op een zo goed mogelijk leven voor het dier én een zo gezond mogelijke bodem en omgeving waar we aan werken samen mét het dier. Gezonde eieren en goed kippenvlees komen voort uit gezonde kippen, die ruimte krijgen voor natuurlijk gedrag, goede voeding en een omgeving waarin ze actief kunnen zijn.

Onze leghennen in de winter: compost maken in de kapschuur

In de winterperiode verblijven onze leghennen in een halfopen kapschuur. Dat doen we onder andere vanwege de ophokplicht (lees de blog van de Bosboerin hierover) en om daar dan maar het best mogelijke van te maken voor dier en omgeving. In plaats van de kippen simpelweg in een kale stal te houden, werken we samen met de dieren aan het maken van compost. We brengen verschillende reststromen in de stal, waar de kippen actief mee aan de slag gaan. Ze krabben, scharrelen, keren materiaal om en zoeken naar kleine beestjes en microbiologisch leven. Op die manier kunnen ze ook tijdens de ophokperiode natuurlijk gedrag blijven vertonen. Ze zijn bezig, vinden aanvullend voedsel in de compost en helpen tegelijk mee aan het maken van waardevolle compost voor de bodem.

Onze leghennen buiten: gras, kruiden en bodemleven

Zodra de ophokplicht voorbij is, gaan onze leghennen weer naar buiten. Ze leven dan vanuit een omgebouwde stacaravan, waarin ze kunnen slapen op stok en hun eieren leggen. Daaromheen krijgen ze toegang tot grasland. In het seizoen verplaatsen we de kippen elke paar dagen naar een nieuw stuk gras. Zo krijgen ze steeds vers gras, kruiden en bodemleven tot hun beschikking. Ze scharrelen, krabben, zoeken insecten en bewegen veel. Voor een kip is dit belangrijk. Kippen zijn van nature actieve dieren. Ze willen zoeken, krabben, pikken, stofbaden nemen en als groep door hun omgeving bewegen. Dat gedrag zien we bij onze kippen dagelijks terug.

Leven in een natuurlijke groep

Onze leghennen worden meerdere jaren oud. Veel kippen blijven zeker twee jaar, en sommige dieren zijn ouder dan drie jaar. Ook de hanen die tussen de kippen lopen, blijven vaak lang onderdeel van de groep. We werken bewust met een groep waarin jongere en oudere dieren samenleven. We zien dat oudere kippen en hanen rust, structuur en voorbeeldgedrag brengen. De hanen houden de groep in de gaten en waarschuwen bijvoorbeeld bij gevaar vanuit de lucht. We gaan ervan uit dat zo’n multi-generationele groep bijdraagt aan een stabielere en meer weerbare koppel. Jonge dieren groeien op tussen oudere dieren die al goed aangepast zijn aan deze plek.

Onze vleeskippen: langzaam groeien op grasland

In het warme seizoen houden we vleeskippen buiten op het grasland. We hebben gekozen voor Hubbard-kippen, omdat deze langzamer groeien dan de snelgroeiende vleeskippen die je veel in de gangbare sector ziet. Onze Hubbard-kippen hebben ongeveer 12 tot 14 weken nodig om groot te worden. Dat geeft ze meer tijd om te groeien, te bewegen en zich natuurlijker te ontwikkelen. De vleeskippen worden dagelijks verplaatst naar een nieuw stuk grasland. Daardoor hebben ze steeds toegang tot vers gras, kruiden, insecten en bodemleven. Zelfs vleeskippen, die vaak gefokt zijn op weinig beweging, gaan buiten toch meer hun natuurlijke gedrag laten zien.

Momenteel is het voor ons niet mogelijk om vleeskippen te houden. Voor ons is er alleen meerwaarde in het houden van kippen voor het vlees als ze op hun laatste dag ook zo goed mogelijk verzorgd worden. Daarom willen we ze niet transporteren in kratten in een vrachtwagen naar een slachthuis waar het niet altijd even vriendelijk aan toe gaat. Dat doen we liever zelf. We worden sinds 2026 door nieuwe regels beperkt in het zelf slachten van de kippen (zie verderop), waardoor we ervoor hebben gekozen om dan ook geen vleeskippen te houden. Daarom verkopen wij nu BIOLAND kippenvlees, lees meer hierover op de kippenvlees pagina.

Proef met dubbeldoelkippen

Daarnaast draaien we een proef met dubbeldoelkippen uit de biologisch-dynamische sector. Deze eieren komen van een biodynamisch opfokbedrijf uit Duitsland en broeden we zelf uit in onze eigen broedmachine. Uit die eieren komen hennen en hanen. De hennen kunnen later bijdragen aan onze leghennengroep. De haantjes brengen we groot voor het vlees. Daarmee onderzoeken we een systeem waarin hennen en hanen allebei een plek krijgen, in plaats van een systeem waarin alleen de leggende dieren economisch waardevol zijn.

Voeding: meer dan alleen kippenvoer

Onze kippen krijgen biologische aanvullende voeding, maar hun menu bestaat uit veel meer dan dat. Ze krijgen ook groenteresten en halen zelf voedsel uit grasland, compost en bodemleven. Kippen zijn van nature geen dieren die alleen graan eten. Ze zoeken ook insecten, wormpjes, zaden, groen blad en allerlei klein leven in de bodem en compost. Juist die afwisseling vinden wij belangrijk. Door kippen toegang te geven tot een rijkere leefomgeving, krijgen ze een veel gevarieerder dieet. Dat draagt volgens ons bij aan hun gezondheid, vitaliteit en uiteindelijk ook aan de kwaliteit van de eieren en het vlees.

Dierenwelzijn: rustige, actieve kippen

Wat wij belangrijk vinden, is dat kippen kip kunnen zijn. Dat betekent: scharrelen, krabben, stofbaden nemen, voedsel zoeken, bewegen, rusten en als groep functioneren. We zien aan onze kippen dat ze goed in hun veren zitten. Ze hebben vaak een mooi verendek, zijn actief aan het scharrelen en reageren alert op hun omgeving. Een wetenschapper die bij ons op het erf was voor onderzoek rond onze compoststal, merkte op hoe opvallend rustig onze kippen waren. In veel kippenstallen is voortdurend onrust en lawaai. Bij ons zijn de dieren vaak opmerkelijk kalm. Voor ons is dat een belangrijk signaal van welzijn.

Waarom onze eieren bijzonder zijn

Onze eieren komen van kippen die actief leven, veel buiten komen zodra dat kan, scharrelen in compost en grasland, en een gevarieerd dieet hebben. Dat zie je terug in het ei. De dooiers zijn vaak diep oranje van kleur en de smaak is vol. Voor ons is dat een teken van de rijke voeding en het natuurlijke leven van de kippen.

Waarom ons kippenvlees anders is

Ons kippenvlees ziet er anders uit dan veel kip uit de supermarkt. Supermarktkip is vaak bleek en waterig. Ons kippenvlees is donkerder, steviger en voller van smaak. Dat verschil komt volgens ons door de manier waarop de dieren leven: langzamere groei, meer beweging, buitenlucht, vers grasland, kruiden, insecten en een rustiger leven. Een kip die tijd krijgt om te groeien en te bewegen, levert ander vlees op dan een kip die zo snel mogelijk groot moet worden. Dat proef je.

Zelf slachten op het erf

Wij slachten onze kippen zelf op het bedrijf. Dat doen we bewust, omdat we de hele keten zo kort en zorgvuldig mogelijk willen houden. De kippen hoeven niet op transport, hoeven niet in transportkratten naar een slachterij en hoeven niet te wachten in een vreemde omgeving. Ze worden op de plek waar ze geleefd hebben rustig gevangen en direct geslacht. Voor ons betekent dit dat het dier niet onnodig lang stress ervaart. Je zou kunnen zeggen: in plaats van een lange slechte dag, beperken we het tot een zo kort en rustig mogelijk moment. Daarnaast houden we hierdoor zelf zicht op de kwaliteit en zorgvuldigheid van het hele proces. We werken kleinschalig, met aandacht en respect voor het individuele dier.

Helaas zijn er regels ingesteld per 2026 die het economisch en praktisch onmogelijk maken om kleinschalig kippen te slachten op eigen boerderij. 

Kippen als onderdeel van het ecosysteem

Onze kippen zijn niet alleen productiedieren. Ze zijn onderdeel van het grotere ecosysteem van onze boerderij. In de winter helpen de leghennen met het maken van compost. Buiten verspreiden ze mest over het land, eten ze insecten en dragen ze bij aan de kringloop van voedingsstoffen. Hun mest is waardevolle voeding voor bodemleven, gras, kruiden en uiteindelijk ook voor bomen en struiken. In de toekomst willen we kippen ook meer inzetten in onze agroforestry. Daar kunnen ze bijvoorbeeld gevallen fruit opruimen. Dat fruit trekt insecten aan die kunnen overwinteren en het jaar daarna schade kunnen geven aan fruitbomen. Kippen helpen zo mee aan een natuurlijker evenwicht.

Multifunctioneel boeren

In ons bedrijf zoeken we steeds naar manieren waarop één element meerdere functies vervult. Dat is een belangrijk principe uit de permacultuur: functies stapelen. Een kip legt bij ons niet alleen een ei. Een kip maakt compost, verspreidt mest, eet insecten, stimuleert bodemleven, geeft vlees, brengt leven in het landschap en helpt ons om kringlopen beter te sluiten. Andersom proberen we één functie ook door meerdere elementen te laten dragen. Bodemgezondheid komt niet alleen van kippenmest, maar ook van gras, kruiden, bomen, runderen, varkens, compost, rust en beheer.

Het verschil met gangbaar en biologisch

In de gangbare pluimveehouderij draait het systeem vaak om efficiëntie, schaalgrootte en snelle productie. Dieren krijgen weinig ruimte, groeien snel en hebben beperkt de mogelijkheid om natuurlijk gedrag te vertonen. Biologische kippen hebben het op veel punten beter dan gangbare kippen. Toch vinden wij dat ook biologische systemen nog vaak behoorlijk systeemgericht zijn. De dieren krijgen wel meer ruimte en biologisch voer, maar leven niet altijd in een omgeving waarin bodem, dier, plant en landschap echt met elkaar samenwerken. Bij ons gaat het niet alleen om het voldoen aan regels. We willen kippen houden op een manier die klopt voor het dier, het landschap, de bodem en de mens die het voedsel eet.

Waarom kiezen voor onze eieren en kip?

Als je kiest voor onze eieren of ons kippenvlees, kies je voor voedsel uit een systeem waarin het dier centraal staat. Niet als productiemachine, maar als levend onderdeel van een groter geheel. Je kiest voor kippen die kunnen scharrelen, krabben, zoeken, bewegen en buiten leven zodra dat mogelijk is. Voor vlees van langzaam groeiende dieren. Voor eieren van kippen die een rijker leven hebben dan alleen een stal en een voerbak. En je kiest voor een boerderij die voedselproductie wil verbinden met bodemopbouw, dierenwelzijn en ecologisch herstel.